Trước khi ký biên bản nghiệm thu sân bóng cỏ nhân tạo, chủ đầu tư nên kiểm tra mối nối theo hai lớp: quan sát trực tiếp trên sân (đường nối có thẳng, phẳng, kín, có bị kẹt sợi hay tràn keo không) và đối chiếu hồ sơ (vật tư keo, băng nối có đúng loại nhà sản xuất cỏ khuyến nghị và đúng hợp đồng không). Không có một con số “đạt/không đạt” chung cho mọi sân: ngưỡng cụ thể phải lấy từ tài liệu của nhà sản xuất hệ thống cỏ và thỏa thuận trong hợp đồng. Bài viết này giúp chủ đầu tư, nhà thầu và người phụ trách nghiệm thu biết cần xem gì và cần hỏi gì.
Vì sao mối nối cần được kiểm tra kỹ trước khi nhận bàn giao
Mặt sân được ghép từ nhiều cuộn cỏ, cộng thêm các vạch kẻ cắt dán vào mặt cỏ. Mỗi đường ghép là một vị trí chịu lực khi cầu thủ chạy, đổi hướng và khi mặt sân co giãn theo nhiệt độ. Theo một bài hướng dẫn kỹ thuật của nhà phân phối SiteOne, ở các mặt cỏ diện tích lớn, mối nối yếu thường là chỗ hỏng đầu tiên và cũng dễ nhìn thấy nhất; dao động nhiệt độ, nền lún không đều và vật liệu rải (cát, hạt cao su) phân bố không đều đều có thể làm mối nối lộ hoặc xê dịch theo thời gian.
Phát hiện vấn đề trước khi nhận bàn giao giúp việc khắc phục được ghi rõ trong biên bản, thay vì phải tranh luận sau khi sân đã đưa vào khai thác.
Trên sân bóng có những loại mối nối nào
- Mối nối giữa các cuộn cỏ: các đường ghép chạy dọc hoặc ngang sân, tùy cách bố trí cuộn.
- Vạch kẻ cắt dán (inlaid): phần cỏ màu được cắt và dán vào mặt cỏ sau khi trải. Theo hướng dẫn của Synthetic Turf Council (STC – Hội đồng Cỏ nhân tạo Hoa Kỳ), vạch và logo dạng này được cố định bằng băng nối và keo, thường làm trước khi rải vật liệu lấp.
- Vạch dệt sẵn (tufted): sợi màu được dệt vào cuộn cỏ từ nhà máy, nên ít đường dán hơn. Cách làm vạch của từng sân phụ thuộc thiết kế và hợp đồng.
Với phương pháp dán, STC mô tả băng nối là một lớp vải đặt dưới lớp đế cỏ ở cả hai bên đường nối, sau đó dùng keo chuyên dụng cho cỏ nhân tạo để liên kết.
Phần 1: Những điểm kiểm tra bằng quan sát tại sân
Những nội dung dưới đây có thể quan sát bằng mắt khi đi dọc từng đường nối, tốt nhất là đi cùng đại diện nhà thầu. Các mục dưới đây chỉ nêu dấu hiệu cần hỏi lại; việc kết luận đạt hay không phải dựa trên tiêu chí đã thống nhất trong hồ sơ.
Độ kín của đường nối
Cách xem: Đi dọc đường nối, nhìn xuống sát mặt cỏ
Dấu hiệu nên yêu cầu nhà thầu giải thích: Có đoạn hở thấy lớp đế hoặc băng nối; khe hở không đều giữa các đoạn
Chồng mép
Cách xem: Quan sát và sờ nhẹ trên mặt cỏ
Dấu hiệu nên yêu cầu nhà thầu giải thích: Hai mép cỏ đè lên nhau tạo gờ
Độ phẳng
Cách xem: Nhìn ngang ở tầm thấp dọc đường nối
Dấu hiệu nên yêu cầu nhà thầu giải thích: Mối nối gồ, lõm hoặc gợn sóng so với mặt sân xung quanh
Sợi cỏ bị kẹt keo
Cách xem: Vạch nhẹ sợi cỏ hai bên đường nối
Dấu hiệu nên yêu cầu nhà thầu giải thích: Sợi bị dính, nằm rạp trong keo, không dựng lên được
Keo tràn
Cách xem: Nhìn bề mặt quanh mối nối
Dấu hiệu nên yêu cầu nhà thầu giải thích: Vệt keo trên ngọn sợi hoặc trên mặt cỏ
Hướng sợi cỏ
Cách xem: So sánh màu và độ bóng hai bên đường nối
Dấu hiệu nên yêu cầu nhà thầu giải thích: Một bên sáng, một bên sẫm rõ rệt, có thể do đặt ngược chiều sợi
Vạch kẻ cắt dán
Cách xem: Đi dọc vạch, đối chiếu bản vẽ
Dấu hiệu nên yêu cầu nhà thầu giải thích: Vạch cong, sai vị trí, mép vạch hở hoặc bong
Vật liệu lấp trên mối nối
Cách xem: Quan sát lớp cát, hạt cao su dọc đường nối
Dấu hiệu nên yêu cầu nhà thầu giải thích: Lớp vật liệu mỏng hơn hẳn làm lộ đường nối
Về sợi cỏ kẹt keo và khe hở, hướng dẫn của STC nêu rõ người thi công phải tránh để sợi bị giữ trong keo khi dán, và khe hở giữa các tấm cỏ cần nhỏ, đồng đều. Với hệ cỏ có vật liệu lấp, STC cho rằng khoảng cách giữa các hàng sợi ở mối nối không nên vượt quá khoảng cách hàng dệt (gauge) của chính tấm cỏ. Vì vậy, con số cụ thể phải đối chiếu với thông số của loại cỏ đang dùng.
Lưu ý: Một đường nối “nhìn thấy được” chưa chắc là mối nối hỏng. Ánh sáng chiếu xiên và hướng sợi có thể làm đường ghép hiện rõ hơn. Điều quan trọng là mối nối có kín, phẳng và bám chắc hay không. Không nên tự ý lật mép cỏ hoặc cạy keo để kiểm tra; nếu nghi ngờ, hãy yêu cầu nhà thầu kiểm tra theo phương pháp hai bên thống nhất.
Phần 2: Những nội dung cần đối chiếu hồ sơ kỹ thuật
Có những việc không thể kết luận bằng mắt thường. Phần này cần đối chiếu với hồ sơ do nhà thầu và nhà sản xuất cung cấp:
- Loại băng nối và keo: các bộ hồ sơ mời thầu sân cỏ thường yêu cầu keo, băng nối dùng cho mối nối và vạch kẻ phải theo khuyến nghị của nhà sản xuất cỏ. Một số hãng keo như Mapei cũng thiết kế băng nối để dùng cùng dòng keo của họ. Hãy yêu cầu tên sản phẩm, nhà sản xuất và tài liệu kỹ thuật của vật tư thực tế đã dùng.
- Hướng dẫn thi công của nhà sản xuất: điều kiện thời tiết khi dán, thời gian chờ keo đóng rắn trước khi rải vật liệu lấp hoặc đưa sân vào sử dụng (nếu tài liệu có quy định).
- Hồ sơ chứng nhận (nếu hợp đồng yêu cầu): với hệ cỏ có chứng nhận phòng thí nghiệm theo FIFA Quality Programme, báo cáo thử nghiệm thường có mục khai báo vật liệu mối nối dán (ví dụ nhà sản xuất băng nối). Nên đối chiếu vật tư ngoài công trường với khai báo này.
- Bản vẽ bố trí cuộn cỏ và vạch kẻ: để kiểm tra vị trí đường nối, vị trí và kích thước vạch so với thiết kế.
- Nhật ký hoặc biên bản kiểm tra nội bộ của nhà thầu: nếu có, giúp biết mối nối được làm và tự kiểm tra như thế nào.
Phần 3: Những điều nên thống nhất trong hợp đồng
Nhiều tranh chấp về mối nối xuất phát từ việc hợp đồng không ghi rõ tiêu chí. Trước khi thi công, hoặc chậm nhất trước buổi nghiệm thu, hai bên nên thống nhất:
- Tiêu chí nghiệm thu mối nối lấy theo tài liệu nào (hướng dẫn của nhà sản xuất, hồ sơ thiết kế, tiêu chuẩn được viện dẫn).
- Cách kiểm tra: quan sát toàn bộ hay lấy mẫu, ai tham gia, ghi nhận bằng biên bản và ảnh chụp.
- Cách xử lý mối nối lỗi: sửa cục bộ hay làm lại đoạn nối, thời hạn khắc phục, bên chịu chi phí.
- Phạm vi bảo hành: bong, hở mối nối và vạch kẻ có nằm trong bảo hành không, thời hạn bao lâu. STC khuyến nghị các tấm cỏ phải được liên kết chắc chắn trong suốt thời gian bảo hành, nên đây là nội dung đáng ghi rõ.
- Vật tư trong báo giá: tên loại keo, băng nối nên được nêu cụ thể. Đây cũng là một lý do khiến các báo giá có thể chênh nhau, xem thêm bài Vì sao báo giá thi công sân cỏ nhân tạo chênh lệch nhiều?
Gợi ý trình tự cho buổi nghiệm thu mối nối
- Nhận trước hồ sơ vật tư, bản vẽ bố trí cuộn cỏ và hướng dẫn thi công của nhà sản xuất.
- Đi kiểm tra từng đường nối và vạch kẻ cùng đại diện nhà thầu, theo các mục ở Phần 1.
- Đánh dấu vị trí cần xem lại, chụp ảnh kèm vị trí trên sơ đồ sân.
- Ghi vào biên bản: vị trí, hiện tượng, cách khắc phục đã thống nhất và thời hạn.
- Kiểm tra lại các vị trí đã sửa trước khi ký nghiệm thu chính thức.
Sau khi nhận bàn giao
Bài hướng dẫn của SiteOne khuyên nên kiểm tra mối nối ngay trong giai đoạn đầu sau thi công để phát hiện sớm hiện tượng xê dịch hoặc tách mép, đồng thời chải cỏ định kỳ để sợi đứng đều trên đường nối. Nếu mối nối liên tục hở hoặc dịch chuyển dù sử dụng bình thường, nguyên nhân có thể nằm ở nền hoặc cách thi công chứ không chỉ ở keo. Khi đó, cần báo nhà thầu kiểm tra theo điều khoản bảo hành. Xem thêm hướng dẫn bảo dưỡng sân bóng đá cỏ nhân tạo.
Cần tư vấn thêm về kiểm tra mối nối?
Nếu bạn đang chuẩn bị nghiệm thu sân bóng cỏ nhân tạo và cần trao đổi về các hạng mục cần kiểm tra, hồ sơ cần yêu cầu hoặc nội dung nên đưa vào hợp đồng, hãy liên hệ Đại Thịnh Phát qua Hotline/Zalo: 0968.924242 hoặc nhắn Zalo.
Nguồn tham khảo
- Synthetic Turf Council – Guidelines for the Essential Elements of Synthetic Turf Systems (2023)
- SiteOne – Reducing Synthetic Turf Seams
- Mapei – Synthetic Turf Installation Systems
- Ví dụ hồ sơ mời thầu sân cỏ (Moose Jaw, Canada) – Infilled Synthetic Turf Specification
- FIFA – FIFA Quality Programme for Football Turf
